Hartu 19 minutu ahal duzun lekutik eta ikusi bideo hau. Ziur nago ez zaituela epel utziko. TED hitzaldi bat da; bertan, Dan Pallotak bere “Uncharitable” liburuko puntu nagusiak laburbiltzen ditu, eta elkartasunari nahiz filantropiari buruz irakatsi diguten eta pentsatzen dugun guztia sektore hau bere helburua lortzetik urrun egotearen kausaren parte nola den kontatzen digu.
Kukumikuren garapenak ekarri duen prozesu gogor guztian zehar, beti izan genituen gogoan haren ikuspuntuak. Batzuetan ados geunden eta beste batzuetan ez, baina inoiz ez gintuen epel utzi. Hura ezagutzeak gu geu ere pixka bat gehiago ezagutzen lagunduko dizu.
Dan Pallotak (1961, AEB) elkartasunezko proiektu berritzaile ugari abiatu ditu unibertsitate-garaitik; bere ahaleginetan arrakasta zein porrota ezagutu ditu, baina beti berritzen eta gauzak beste modu batera egiten saiatuz. Hona hemen bere esperientzia luzeak defendatzera eraman duena:
Ikusi ezin baduzu, behean uzten dizut haren jarrera polemiko baina argigarrien laburpen (pertsonal) bat.
Bideoaren laburpena
Bi araudi bereizi dituen sinesmen-sistema bat dugu, bata elkartasun-sektorerako eta bestea gainerako sektoreetarako. Horren ondorioz, inkontzienteki irabazi-asmorik gabeko elkartasun-sektorea baztertzen dugu, eta ez diogu bere helburuak lortzen uzten, ondorengo 5 puntuetan azaltzen den moduan:
- Konpentsazioa. Edo elkartasun-sektorea irabazi-asmorik gabekoa izatea eta gainerakoak bai. Bideo-joko bortitz batekin edo balio negatiboak sustatuz dirua irabazten duen norbaiti arazorik jartzen ez diogun bitartean, eta are goratu ere egiten dugun bitartean, ez dugu onartzen norbaitek besteei lagunduz dirua irabaz dezakeenik. Automatikoki estigmatizatu eta parasito gisa hartuko genuke. Horrek eragiten du enpresa-sektoreak pertsonarik gaitu eta kualifikatuenak eramatea eta irabazi-asmorik gabeko sektoreak haiek izatea ordaindu ezin izatea. Horrek, aldi berean, mediku onenak, ekonomialari onenak, publizista onenak eta abar irabazi-asmoko sektorera joatea dakar, elkartasun-sektorearen kaltetan. Soldata-aldea hain da handia, non zalantzan legokeen pertsona bati gehiago konpentsatuko liokeen enpresa-sektorera joatea eta bere diru-sarreren zatirik handiena elkartasun-kausetara bideratzea, irabazi-asmorik gabeko sektorean parte hartu aurretik.
- Marketina. Edo nola elkartasun-sektoreari publizitatean inbertitzea debekatzen zaion. Ez zaigu gustatzen elkartasun-erakundeek publizitatean inbertitzea ikustea. Diru hori zuzenean elkartasun-kausara bideratzea nahi dugu. Jende gehiena solidarioa da eta lagundu nahi du, baina bila joan eta eskatu egin behar zaie. Enpresei beren diru-sarreren zati handi bat publizitatean eta publizitate gehiagotan inbertitzeko eskatzen diegun bitartean, elkartasun-erakunde bati ez diogu uzten diru gehiago erakartzeko dirua gastatzen.
- Ez da arriskurik hartzea onartzen. Edo nola elkartasun-sektoreari berritzea debekatzen zaion. Disneyk 200 milioi gasta ditzake film berri batean eta erabateko porrota izan, baina hurrengo urtean berriro saiatuko da. Elkartasun-sektorean porrot egitea ez dago baimenduta, eta horrek berrikuntza hiltzen du. Eta berrikuntzarik ez badago, nekez hazi daiteke.
- Denbora. Edo nola elkartasun-sektoreari berehalako emaitzak eskatzen zaizkion. Amazon bezalako enpresa batek 6 urte behar izan zituen mozkinak sortzeko, eta inork ez zuen itxaroteko arazorik izan, bagenekielako helburua handia zela eta merezi zuela. Inori ez zaio uzten pentsatzen ere lehenengo urtean bere diru-sarreren % 75 gutxienez jaio zeneko kausara bideratu ez duen elkartasun-proiektu batean. Horrek elkartasun-erakundeak behartzen ditu eskala eta irismen handiko proiekturik ez izatera eta hazteko ametsik ezin izatera.
- Ezin da dibidendurik egon. Bere izenak berak dioen bezala, irabazi-asmorik gabeko sektoreak ezin du mozkin ekonomikorik sortu, eta, beraz, erabat ukatzen zaio irabazi-asmoko sektorearen eskuetara doan diru kopuru itzel hori eskuratzea.
Dan Pallotaren arabera, bost faktore hauek diskriminazio eta desabantaila handia dakarte elkartasun-sektorearentzat. Gainera, aurre egin beharreko helburuak eta arazoak eskala eta tamaina handikoak direnean.
Zergatik daude minbiziaren aurka borrokatzen duten erakundeak sendabidea aurkitzetik urrun? Edo zergatik ez daude pobreziaren aurka borrokatzen duten erakundeak hura errotik kentzetik hurbil ere?
Galdera oso arriskutsua
Pentsatzeko modu hori guztia ongintzako erakunderen batekin lankidetzan aritzen garenean geure buruari beti egiten diogun galdera oso arriskutsu batean laburbiltzen da azkenean:
Gure diruaren zer zati bideratzen da kausara eta zer zati erakundearen gastuetara?
Ez dugu iritzi onik erakundeak bere gain hartzen dituen gastuei buruz. Erakundeak geratzen duen diru hori kezkatzen gaituen kausara bideratu beharko litzatekeela pentsatzen dugu.
Horrek pentsarazten digu gastuak baxu mantentzen dituen erakunde bat moralki hobea dela handiagoak dituen beste bat baino; baina, egia esan, Pallotaren ustez, moraltasuna eta neurritasuna nahasten ditugu. Izan ere, erakunde baten gastuen tamaina baino gehiago, bere ametsen edo arrakasten tamaina izan beharko litzateke benetan interesatu beharko litzaigukeena.
Kontraesana
Zertarako balio digu erakunde batek bere diru-sarreren % 5 soilik erakundearen gastuetara bideratzeak 1.000 € biltzea baino lortzen ez badu, eta beste batek bere diru-sarreren % 40 bideratzen badu baina milioi bat biltzea lortzen badu? Benetan defendatzen duten kausan interesatuta bazaude, lortzeko gai direna da benetan interesatu behar zaizuna, eta ez hazteko inbertitzen duten diru-sarreren ehunekoa.
Beraz, amaitzeko eta laburbiltzeko Dan Pallottak dioenez, ados bagaude irabazi-asmoko sektoreak konpondu nahi dituen arazoak eskala handikoak direla eta aldi berean trabak jartzen badizkiogu bururik gaituenak izateko, ez badiogu uzten dirua gastatzen diru gehiago lortzeko, ez badiogu uzten arriskatzen eta huts egiten, ez badiogu denborarik ematen berritzeko eta hazteko eta enpresa-mundurako gordetako diru-poltsa itzel batera jotzea galarazten badiogu, gu geu gara arrazoiaren parte euren helburuak lortu ez ditzaten eta mundu hau leku bidezkoago eta hobea egin ez dezaten.